(20.08.1933 — 29 03.2011) 

— Хотугу норуот олоҕун сырдатааччы, суруйааччы, поэт Саха АССР культуратын үтүѳлээх үлэhитэ, суруналыыс, “Геван” радиостанциятын төрүттээччи

Степан Егорович Дадаскинов 1933 сыллаахха Үѳhээ Бүлүү улууhугар II-с Боотулуу нэhилиэгэр күн сирин кѳрбүтэ. 1954 с.Дьокуускайдааҕы фельдшерскэй-акушерскай оскуоланы, 1967 с. Дьокуускайдааҕы государственнай университеты бүтэрбитэ. 1954 – 1958 сылларга фельдшеринэн үлэлээбитэ. 1958 сылтан 1961 сылга диэри Үөһээ Бүлүү оройуоннааҕы хаһыатын литературнай үлэһитэ.

 1961 сыллаахха Дьокуускайга кѳhөн кэлэн баран, биэнсийэҕэ тахсыар диэри, 40-ча сыл устата, ѳрѳспүүбүлүкэ араадьыйатыгар үлэлээбитэ, хоту аҕыйах ахсааннаах омуктар олохторун-дьаhахтарын, ситиhиилэрин, кыhалҕаларын билиhиннэрэр “Геван” диэн биэриини тѳрүттээн, редакциятын корреспонденынан, режиссерынан, отделын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Элбэх сыллар усталарыгар хоту норуоттар олохторун сырдатыыга үгүс биэриилэри оңорбута, онон кинилэр кыhалҕаларын быhаарыыга, социальнай, экономическай сайдыыларыгар улахан кылааты киллэрбитэ. Биэриилэрэ 90-с сыллар саҕаланыыларыттан эбээн, эбэҥки, дьүкээгил, саха уонна нуучча тылларынан тахсаллар. Бу биэриилэргэ хоту аҕыйах ахсааннаах омуктарын тылларын уонна култуураларын харыстааһыҥҥа уонна сайыннарыыга аналлаах боппуруостар көтөҕүллэллэр. Бу эрэдээксийэ үлэтин түмүгэр НКИК «Саха» фондатыгар ханна да атын сиргэ суох туундара культуратын матырыйааллара хомуллан сыталлар. Бу хоту омуктар тустарынан биэрии редакторынан, отдел сэбиэдиссэйинэн олоҕун тиhэх күннэригэр диэри үлэлээбитэ. 

Кини Үөһээ Бүлүү оройуонуттан төрүттээх эрээри, дьылҕатын ыйааҕынан Уһук Хотугу сир истиҥ патриота буолбута. Саха Арктикатын барытын хаста да кэрийэн, эргийэн сылдьаталаабыта. Хас да арктика улуустарын – Абый, Анаабыр, Өлөөн, Орто Халымам Аллайыаха, Анаабыр, Үөһээ Бүлүү, Орто Халыма, Эбээн-Бытантай улуустарын бочуоттаах олохтооҕун аатын ылыбта. РСФСР уонна ЯАССР культуратын үтүөлээх үлэһитэ. 1982 с. ССРС суруйааччыларын Союһун чилиэнэ.

2016 сыллаахха «Саха» НВК радиоведущайа, поэт уонна прозаик Степан Дадаскиновка Дьокуускайга мемориальнай дуосканы арыйбыттара. Дуоската Петр Алексеев уулуссатыгар поэт олорбут дьиэтигэр туруоруллубута.

Степан Егорович литератураҕа хомоҕой тыллаах поэт быhыытынан киирбитэ. Ордук студенныыр сылларыгар республика хаhыаттарыгар аата-суола элбэхтик ахтыллан, ааҕааччы киэҥ араҥатыгар биллэн барбыта. Ол түмүгэр, «Бүлүү долгуннара» диэн хоhооннорун бастакы хомуурунньуга 1964 сыллаахха күн сирин кѳрбүтэ. Бу дьоҕус кинигэ Степан Егоровичка литература киэҥ эйгэтигэр киирэригэр куорсун анньыбыта. Мантан сиэттэрэн араас жанрга суруллубут бииртэн биир интэриэhинэй кинигэлэр тахсыбыттара. Степан Дадаскинов айар үлэтигэр хоту омуктар олохторо-дьаhахтара сүрүн миэстэни ылбыта. Ол курдук, кини «Кубалаах күѳл» кинигэтэ 1977 сыллаахха тахсыбыта. Автор бу үлэтин «Хотугу хоhуун доҕотторбор аныыбын» диэн эпиграфтан саҕалыыр. Кинигэҕэ барыта 34 хотугу темаҕа анаммыт хоhоон, поэма киирбит. 

“Мин хотугу тиитим”, “Анаабыр муораҕа устар”, курдук ырыалара Саха сирин устун киэңник тарҕаммыттара. 

Прозаик быhыытынан, оҕолорго аналлаах кэпсээннэрэ хрестоматияларга киирбиттэрэ, “Эргиллии” диэн 4 кинигэлээх улахан эпическэй романыгар ХХ үйэ бүтүүтүгэр хоту дьоннор олохторо ымпыктаан-чымпыктаан, уус-уран ѳттүнэн итэҕэтиилээхтик кѳрдѳрүллүбүтэ. 

“Муус төлөнө” ,”Им сүтүүтэ”  диэн драматическай айымньылара Саха уонна Ньурба драмтеатрдарын сыаналарыгар туруоруллубуттара. В.Н.Протодьяконов-Кулантайы кытта “Манчаары туһунан тойук” опера либреттотын суруйбута (композитордар Г.Н.Комраков, Э.Н.Алексеев), “Алтан Үөрүүтэ”балет либреттотын ааптара. Кини либреттотыгар биллиилээх композитордар Генрих Литинскай, Герман Комраков, Николай Берестов, Захар Степанов, Эдуард Алексеев улахан музыкальнай айымньылары: опера, телевизионнай балет, ораториялар, кантаталары айбыттара.

Үлэлэрэ:

1. Аатырбыт снайпер Иван Кульбертинов: ахтыылар https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/24198 
2. Андрей Васильевич Кривошапкин https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/2620 
3. Бучугурас бөҕөс: (ахтыылар) https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/78111 
4. Докторов Никита Константинович – Бычырдаан бөҕөс, буойунhttps://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/78262 
5. Кырыкый нэһилиэгэ https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/16565 
6. Кэрэ киһи кэлэн барда: (Николай Захарович Дмитриев туһунан ахтыылар) https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/78110 
7. Күүстээх Мордьоноохоп: учуутал, спортсмен, фронтовик А. П. Васильев-Мордьоноохоп туһунан ахтыылар https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/26167 
8. Николай Егорович Андросов https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/78970 
9. Түннүгэ хойукка диэри сырдыыра: (Афанасий Иннокентьевич Гуляев туһунан ахтыылар) https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/78252 
10. Ырыабытын бүгүн ыллыах https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/32977 

Айымньылара:

1. Алгыыбын эйигин, Анаабыр… https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/27112 
2. Аҕынным эйигин, Халыма: хоһооннор https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/16555 
3. Биһиги Дьокуускайбыт: хоһоонунан суруллубут кинигэ https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/26840 
4. Буурҕа түүн: кыра саастаах оҕолорго кэпсээнhttps://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/32973 
5. Бүлүү долгуннара: хоһооннор хомуурунньуктар https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/78245 
6. Кубалаах күөл: хоһооннор хомуурунньуктара https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/78240 
7. Кыракый эрдэхтэн: кыра саастаах оскуола оҕолоругар хоһооннор, ырыалар https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/26530 
8. Кырса суола: “Эргиллии” роман иккис кинигэтэ https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/14555 
9. Кыталыктар үҥкүүлэрэ: кэпсээн https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/47702 
10. Кыталык ырыалаах сылларым: хоһооннор https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/32978 
11. Күн суола: оҕолорго кэпсээннэр https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/78241 
12. Күүтүү: кэпсээннэр https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/32974 
13. Мин сүүс ырыам: (ырыа-хоһооннор) https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/27168 
14. Саккырыыр сүрэхпэр ыллыыр: хоһооннор, номохтор, үһүйээннэр https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/32327 
15. Туман: “Эргиллии” роман төрдүс кинигэтэ https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/14553 
16. Харгы: “Эргиллии” роман үһүс кинигэтэ https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/14554 
17. Чыычаахтар бары ыллыыллар: детсад уонна оскуола оҕолоругар https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/32975 
18. Ыллыахпын баҕардым: ырыа-хоһооннор https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/16566 
19. Эргиллии: роман https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/14556 
20. Өлөөн ырыалара: (хоһооннор, үҥкүү-поэма) https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/26185 

Айымньыларын тылбаастара:

1. Наш родной Якутск: книга в стихах = Таптыыр куораппыт Дьокуускай: хоһоонунан суруллубут кинигэ https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/30097 
2. Песнь о моих собаках: стихи и поэмы https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/32976 
3. Симфония тундры: стихи и поэма https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/32980