Skip to main content

Харлампьева Наталья Ивановна

5
(1)

 

— норуодунай поэт, ССРС Суруйааччыларын Сойууһун (1988), Россия уонна Саха Сиринээҕи суруйааччыларын сойуустарын (1992) чилиэнэ, СӨ (2002) уонна РФ (2007) культуратын үтүөлээх үлэһитэ.  СӨ Өрөспүүбүлүкэтин Духуобунаһын Академиятын академига.

 

Наталья Ивановна Харлампьева 1952 сыллаахха балаҕан ыйын 9 күнүгэр Дьокуускай куорат таһынааҕы Маҕан нэһилиэгэр төрөөбүтэ.  ЯГУ историко-филологическай факультетын кэтэхтэн үөрэнэн бүтэрбитэ (1978). 

Комсомолтан саҕалаан, ССКП обкомугар бэчээт секторын инструкторынан, Кэбээйигэ райком секретарынан үлэлээбитэ. «Хотугу трасса» хаһыат кэриспэндьиэнинэн, «Эдэр коммунист» хаһыат редакторынан, «Кыым» хаһыат культураҕа отделын сэбиэдиссэйинэн, Дьокуускайдааҕы кинигэ кыһатын кылаабынай редакторынан, 1990 – 2012 сс. «Саха сирэ» хаһыат сүрүн редакторынан үлэлээбитэ, «Далбар хотун» сурунаалы тэрийбитэ, бастакы редактора этэ. 

НВК-«Саха» телевидениетыгар «Ааҕар балаҕан» 9 сезонун, 2015 сыллаахтан  «Саха» араадьыйаҕа «Тыыннаах тыл» аһаҕас эфирын ыыппыта. 2012 – 2017 сыллардаахха  култуура боппуруостарыгар СӨ Баһылыгын сүбэһитинэн үлэлээбитэ. Билигин «Саха сирэ» хаһыат кылаабынай редактора уонна Саха сирин Суруйааччыларын союһун бырабылыанньатын председателэ, Россия Суруйааччыларын союһун бырабылыанньатын секретара.

Наталья Харлампьева литература эйгэтигэр 1975 сыллаахха эдэр суруйааччылар республикатааҕы субэ мунньахтарыгар аан бастаан биллибитэ. Семен Данилов, Леонид Попов, Софрон Данилов курдук албан аатырбыт суруйааччылар харахтарын далыгар киирэн, бастакы хоһооннорунан биһирэнэн, «Чэчир» кассетаҕа «Аэроплан» диэн кинигэтэ 1976 сыллаахха тахсыбыта. Ол кэннэ  кинигэлэрэ  утуу-субуу  күн  сирин көрөн  испиттэрэ:  «Дьол  сибикитэ»(1981  с.),  «Кыһыл ньургуһун»  (1986 с.),«Дьэҥкир  киэһэ»  (1990  с.),  « Атырдьах  ыйа»  (1994  с.),  «Дьол кымыһа»  (1999 с.),  «Дьэҥкир  сурук»  (2001  с.),  «Ночной полёт» (1980  с.),  «Красный  подснежник»  (1988  с.).

Билигин Наталья Николаевна 30-тан тахса поэтическай кинигэ уонна публицистика автора.  Поэт-лирик буолан, кини поэзиятыгар үрдүк гражданствоҕа, саха — саамай хотугу түүр дьылҕатын туһунан санаа историческай бириэмэтигэр, норуотун духуобунай сыаннастарын харыстааһыҥҥа, киэҥ өйдөөх-санаалаах, киэҥник тарҕатыыга тиийэр.  Кини хоһоонноро нуучча, казах, татар, английскай, турецкай, поляк, болгарскай, турецкай, азербайджан уонна вьетнам тылларыгар тылбаастаммыттара.  Поэтическай кинигэлэр Н.  Харлампьевой Лондоҥҥа — английскайга, Казаньҥа — татарскайга, Бакуга — азербайджанскай уонна Кызылга тува тылларыгар бэчээттэммиттэрэ. Поэт бэйэтэ эмиэ тылбааһынан дьарыктаммыта: билиҥҥи нуучча поэттарын, ону тэҥэ Татарстан, Башкортостан, Чуваш, Дагестан, Польша, Армения поэттарын айымньыларын саха тылыгар тылбаастаабыта.  

А.Ахматова, Л. Гумилев, В.Шаламов, И.Бродскай, Е.Евтушенко, А.Вознесенскай айар үлэлэригэр нуучча-саха литературатын сибээстэрин көрдөрөр очеркаларын уонна эсселэрин “Признание в любви” кинигэтигэр таһааттарбыта.

Саха литературатын классиктарын литературнай нэһилиэстибэтин таһаарыыга, эдэр суруйааччылары өйөөһүҥҥэ улахана болҕомтотун уурар. Кини көҕүлээһининэн Саха сиригэр «Благодать большого снега» («Улахан хаар Илгэтэ») диэн Норуоттар икки ардыларынааҕы поэзия фестивала ыытыллар.  

Наталья Николаевна Астанаҕа, Бакуга, Ереваҥҥа, Варшаваҕа, Лондоҥҥа уонна Ханайга ыытыллыбыт поэзияҕа аналлаах норуоттар икки ардыларынааҕы фестиваль кыттыылааҕа. 

Казахстан Республикатын «Алаш» Литературнай бириэмийэтин (1998), Россия Улахан литературнай бириэмийэтин (2003), Александра Твардовскай аатынан Россия Суруйааччыларый сойууһун уонна Смоленскай уобалас бириэмийэтин лауреата (2003), Антона Дельвиг аатынан «Литературная газета» Бүтүн Россиятааҕы бириэмийэ хаһаайката (2017).  В. В. Путин ыйааҕынан Пушкин мэтээлинэн наҕараадаламмыта (2015)

 

Үлэлэрэ:

  1. “Друзей моих прекрасные черты”… https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/108588
  2. Когда Слово – Дело. Народный поэт Якутии Наталья Харлампьева принимает поздравления: [беседа с председателем Союза писателей Якутии, народным поэтом и лауреатом премии “ЛГ” “Золотой Дельвиг” https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/121901
  3. Якутская литература на современном этапе: доклад на XV съезде Союза писателей Якутии https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/108583
  4. Якутское время Вячеслава Штырова https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/10718

 

Айымньылара:

  1. Азия хотун https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/9332
  2. Атырдьах ыйа : [хоһооннор] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12611
  3. Аэроплан (хоһооннор) https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12607
  4. Дьол кымыһа https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12612
  5. Дьол сибикитэ https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12608
  6. Дьэҥкир киэһэ https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12610
  7. Дьэҥкир сурук https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12613
  8. Красный подснежник: стихотворения https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/74288
  9. Кумыс счастья: стихи https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/71893
  10. Кыһыл ньургуһун: хоһооннор, поэмалар https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12609
  11. Ночной полет: стихи https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/74268
  12. Саха дьахтар таҥаралаах: хоһооннор https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12620
  13. Современный якутский рассказ = Саха аныгы кэпсээнэ: антология https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/118154
  14. Талыллыбыт айымньылар. 2-с т.: хоһооннор, поэмалар, проза https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12626
  15. Талыллыбыт айымньылар. Т. 1: хоһооннор, поэмалар https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12625
  16. Таптыыр сүрэҕим иминэн https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12614
  17. Тоҕус дьоҕус тойук https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12619
  18. Түүр омук үлтүркэйэбин https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12621
  19. Хоһоонум уҥуоргу кытыла https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12623
  20. Ыһыах кэннэ: хоһооннор https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12622
  21. Үрүҥ былыт: хоһооннор https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12624
  22. Үс хоһоон https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/12615 

Аудиоайымньылара:

  1. Наталья Харлампьева хоhоонноро: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/62949

 

Видеозаписьтар:

  1. 100 интервью о будущем Якутии: Наталья Харлампьева: [видеозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/68315
  2. Давид Кугультинов: [видеозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/131460 

 

Подкастара:

  1. 100 лет издательству “Молодая гвардия”: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/81000
  2. 125 лет якутской литературы: видеоподкаст Натальи Харлампьевой https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/127796
  3. Анатолий Найман – соратник Анны Ахматовой: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/130197
  4. Андрею Вознесенскому исполнилось бы 90 лет: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/90894
  5. Баһылай Харысхал ааҕааччыларыгар эргиллэ туруо: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/59968
  6. Баһылай Харысхал төрөөбүтэ 75 сылыгар анаан: подкаст https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/137094 
  7. Биография Андерсена. Жизнь и творчество писателя: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/90744
  8. В г. Томмоте Алданского района состоялся фестиваль авторской песни “Берег дружбы”: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/78316
  9. Взгляд поэта: история и современность: [видеозапись]. Вып. 1 https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/105915
  10. Взгляд поэта: история и современность: [видеозапись]. Вып. 2 https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/106084
  11. Взгляд поэта: история и современность: [видеозапись]. Вып. 3. Гендерные различия в художественной литературе https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/107090
  12. Взгляд поэта: история и современность: [видеозапись]. Вып. 4. Иносказания в поэзии: [видеозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/115051
  13. Взгляд поэта: история и современность: [видеозапись]. Вып. 5. Хрущевская оттепель и якутская литература https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/115052
  14. Видеоподкаст народного поэта Якутии Натальи Харлампьевой https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/124839
  15. Владимир Солоухин и Якутия: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/95593
  16. Военная поэзия. Константин Симонов: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/62947
  17. В чем успех фильма “Чебурашка”?: подкаст [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/84145
  18. Дмитрий Дыдаев. Бобуллубут кинигэ: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/69307
  19. Дьол баар: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/63394
  20. Елена Овчарова: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/87034
  21. Елена Слепцова-Куорсуннааҕы кытта сэһэргэһии: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/89895
  22. Жизнь замечательных людей. Олжас Сулейменов: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/78311
  23. Зинаида Архипова хоһооннорун уратыта: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/115319
  24. Как прошел фестиваль поэзии “Благодать большого снега”: [аудиозапись]. Ч. 1 https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/100317
  25. Как прошел фестиваль поэзии “Благодать большого снега”: [аудиозапись]. Ч. 2 https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/100318
  26. Крупный политический деятель Гавриил Чиряев и писатели Якутии: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/119903
  27. Лиля Брик: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/85802
  28. Манньыаттаах дойдута Аhыкай: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/116670
  29. Наталья Харлампьева об итогах работы председателем Союза писателей Якутии: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/99730
  30. О Раисе Реасовне Кулаковской: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/95576
  31. О большой любви Льва Гумилева: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/89937
  32. О произведении Чингиза Айтматова “Белое облако Чингисхана”: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/88814
  33. О связях Якутии с крупным московским издательством “Молодая гвардия”: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/111504
  34. О традициях Рождества в русской поэзии: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/66402
  35. Писатель, поэт Баир Дугаров: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/62962
  36. Письма Далана: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/115414
  37. Подкаст к 110-летию якутской писательницы Анастасии Сыромятниковой: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/122923
  38. Подкаст к 230-летию А. С. Грибоедова: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/122921
  39. Поэзия Александра Кушнера: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/95930
  40. Поэзия Александра Сергеевича Пушкина: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/114395
  41. Поэзия Михаила Юрьевича Лермонтова: подкаст [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/95817
  42. Поэзия Расула Гамзатова: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/98407
  43. Поэт Борис Слуцкий: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/78299
  44. Поэт и прозаик Варлам Шаламов: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/93723
  45. Самая яркая звезда литературного объединения “Кимберлит” поэт Алексей Васильев: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/62963
  46. Саха биллиилээх суруйааччыта Николай Винокуров-Урсун төрөөбүтэ 80 сылын көрсө: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/130196
  47. Саха литературата төрүттэмитэ 125 сылын көрсө: П. Ойуунускай саха литературатыгар суолтата: [видеозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/131311
  48. Саха поэзиятыгар хаар уонна кыһын суолталара https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/66405
  49. Семен Данилов уонна кини тылбаасчыта: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/62964
  50. Сергей Михалков и Якутия: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/88813
  51. Советский поэт Юлия Друнина: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/62965
  52. Сэриигэ сылдьыбыт саха суруйааччылара: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/62966
  53. Тайная тетрадь Анны Ахматовой: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/69291
  54. Таҥха. Урут уонна билигин: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/59970
  55. Творчество Николая Лугинова. “Хуннские повести” на русском языке: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/78296
  56. Творчество и личная жизнь Беллы Ахмадулиной: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/63159
  57. Төрөөбүт тылбытыгар сүгүрүйэбит: подкаст: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/84761
  58. Улуу истиэп сэмэй бэлэҕэ – киэҥ кэйээр эрбэһинэ: подкаст https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/137095
  59. Улуу сылгыһыт Баһылай Харысхал: Тураҕааскы уонна Боспоох: подкаст: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/84094
  60. Философская мысль якутского народа в лице Алексея Кулаковского, Платона Ойунского, Софрона Данилова собрана в одной книге: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/73425
  61. Ырыа суруйар саха поэттара: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/53084
  62. Ысыах глазами исследователей XVIII века: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/93721
  63. Эмма Герштейн: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/85780
  64. Якутия в записках деда Анны Ахматовой Эразма Ивановича Стогова: подкаст. [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/111498
  65. Якутские писатели. Художественный билингвизм: [аудиозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/63160

Эбии көр:

  1. Тематическая коллекция “Харлампьева Наталья Ивановна”  https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/collections/1689 
  2. Церемония передачи книг народного поэта Якутии Натальи Харлампьевой на тувинском, татарском, азербайджанском, английском и казахском языках в фонд Национальной библиотеки Якутии: [видеозапись] https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/134241

Насколько вам понравилась публикация?

Средняя оценка 5 / 5. Количество оценок: 1

Оценок пока нет. Поставьте оценку первым.