– саха народнай суруйааччыта, поэт, прозаик, литератураны ырытааччы, кыраайы үөрэтээччи, СР культуратын үтүөлээх үлэһитэ

Павел Николаевич Харитонов — Ойуку 1941 сыл бэс ыйын 22 күнүгэр Хаҥалас Тойон Арыытыгар күн сирин көрбүтэ. Орто оскуоланы бүтэрэн баран оччотооҕуга кэм ыҥырыытынан “Оскуола — производство — үрдүк үөрэх” девиһинэн совхозка үлэлээбитэ. Армия сулууспатын кэнниттэн Намнааҕы художественнай училищены бүтэрбитэ. Онтон СГУ саха салаатыгар үөрэнэн 1976 с. бүтэрбитэ. Покровскайга учууталлаабыта. 1983 сыллаахтан тэрийсибит Серго Орджоникидзе, кэлин Г.В. Ксенофонтов аатын сүкпүт музейыгар директорынан үйэтин тухары үлэлээбитэ.

Павел Харитонов элбэх дьоҕурдаах киһи, суруйааччытын таһынан бэртээхэй уруһуйдьут, уус, фотограф, ырыаһыт. 

 Кини айар идэни баһылыырыгар, кэлин хараҕа суох буолбут аҕата сабыдыаллаабыта, “Маны хайаатар да сурун!” — диэн бэрт элбэх номохтору, сэһэннэри, ырыалары суруйтарар үгэстээх эбит. 

Студенныыр сылларыгар Е.П. Шестаков—Эрчимэн салайар литературнай түмсүүтүгэр дьарыктаммыт. 

Бастакы хоһоонноро 1972 сыллаахха «Ленские маяки» хаһыакка бэчээттэммиттэрэ. Бастакы хоһооннорун хомуурунньуга «Хаар кыыс» 1980 сыллаахха Дьокуускайдааҕы кинигэ кыһатыттан бэчээттэнэн тахсыбыттара.

Айымньылара элбэх холбоһук хомуурунньуктарга, республика уонна улуустар араас хаһыаттарыгар бэчээттэммиттэр

Хоһооннорун кинигэлэрэ “Хаар кыыс” (1980), “Тойон Арыы” (1991), оҕолорго хоһоонноро “Бэлэх” (1994), “Хачыал” (1995) тахсыбыттара. П. Харитонов—Ойуку тылларыгар Егор Неустроев, Григорий Новгородов, Михаил Атласов курдук композитордар уонна мелодистар ырыалары айбыттара. “Эйэ, дьол ырыата” кыра оҕолор таптаан ыллыыр ырыалара буолбута, Республика президенин анал гранынан бэлиэтэммитэ. 

 Ойуку критик быһыытынан эмиэ үлэлээбитэ. Хаһыаттарга, сурунаалларга элбэхтик бэчээттэммиттэрэ. 

1996 сыллаахха “Е.С. Сивцев—Таллан Бүрэ айымньыта” диэн кинигэтэ тахсыбыта. Бу саха бөдөҥ, ураты стиллээх поэтын туһунан бастакы анал чинчийии этэ. 

Ойуку хас да кинигэлээх “Хоболоох суол” диэн улахан айымньыны суруйбута. Дойдутун историятын, дьонун-сэргэтин олохторун музей үлэһитэ буолан билбитигэр-көрбүтүгэр олоҕуран арыйбыта. Айымньы суруллан, “Чолбон” сурунаалга бэчээттэнэн, “Бичик” кинигэ кыһатыгар бастакы кинигэтэ 1999 с. күнү көрөн, ааҕааччыларга тиийбитэ. Онтон иккис кинигэтэ “Aҕa уонна уол” диэн ааттанан эмиэ “Бичиккэ” 2001 с. тахсыбыта. Онтон “Хоболоох суолун” үһүс кинигэтэ “Кэтэһиилээх кэм” бэчээттэммитэ. 

Ромаҥҥа саха литературатын төрүттээччи А.Е. Кулаковскай—Өксөкүлээх Өлөксөй, атыыһыт С.П. Барашков, улуус кулубата В.Н. Ксенофонтов, кини уолаттара Гавриил уонна Павел, генерал А.И. Притузов, революционер А.А. Назаров—Наумов, норуот учуутала И.И. Козлов курдук Хаҥаластан тахсыбыт, Хаҥаласка сыһыаннаах биллиилээх дьон тыыннаах мөссүөннэрэ ойууланарынан да айымньы киэҥ сэҥээриини ылар кыахтаах. Сири мээрэйдээччи, дьаамы олохтооччу, бурдугу ыһааччы, оҕуруот үүннэрээччи нуучча дьонун тэҥэ XIX үйэтээҕи Хаҥалас улууһун сахаларын олохторо-дьаһахтара киэҥник көрдөрүллүбүтэ. 

Үлэлэрэ:

1. 75 лет Хангаласскому улусу : 60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг. / [сост.: Тарасова Л. И., Харитонов П. Н.-Ойуку] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13715
2. Гавриил Васильевич Ксенофонтов / Администрация Хангаласского района Республики Саха (Якутия), Районный краеведческий музей ; [составитель П. Н. Харитонов] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13697
3. Генерал Притузов / Якут. гос. объед. музей истории и этнографии народов Севера им. Ем. Ярославского, Дом-музей Серго Орджоникидзе ; [составитель П. Н. Харитонов ; редактор С. Н. Сизых] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13701
4. Дом-музей Серго Орджоникидзе в Покровске : путеводитель / Якутский государственный объединенный музей истории и культуры народов Севера им. Е. Ярославского, Орджоникидзевское районное отделение общества охраны памятников истории и культуры ; [составитель П. Н. Харитонов ; ответственный редактор Е. С. Шишигин] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13696
5. Кумысное празднество – ысыах / Администрация муницип. образования “Хангалас. улус”, Краевед. музей им. Г. В. Ксенофонтова ; [авт.-сост. П. Н. Харитонов-Ойуку https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13714
6. Купец – просветитель и меценат : [С. П. Барашков] / Хангаласский улусный краеведческий музей им. Г. В. Ксенофонтова ; [составитель П. Н. Харитонов] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13698
7. Лики семьи Ксенофонтовых : [фотоальбом] / Краевед. музей им. Г. В. Ксенофонтова ; [сост. П. Н. Харитонов ; авт. предисл. М. Е. Николаев] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13713
8. Они защищали Родину / [составитель П. Н. Харитонов ; редактор Н. С. Попов] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13700
9. Саҥа тыынынан : [ыстатыйалар, ахтыылар, суруктар хомуурунньуга] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13708
10. С веком наравне : [купец-меценат С. П. Барашков] / Егор Яковлев ; [сост. П. Н. Харитонов] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/49300
11. Сказание о земле Хангаласской / [авт.-сост. П. Н. Харитонов-Ойуку]. https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/41277
12. Сказание о земле Хангаласской / Администрация Хангалас. улуса, Упр. культуры и духов. развития, Хангалас. улус. краевед. музей им. Г. В. Ксенофонтова ; [сост. П. Н. Харитонов-Ойуку] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13712
13. Сказание о земле Хангаласской / Администрация Хангаласского улуса, Хангаласский улусный музей им. Г. В. Ксенофонтова ; [составители: П. Н. Харитонов, И. П. Матвеев] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13699
14. Ученый – фольклорист Георгий Устинович Эргис : биографический фотоальбом / Администрация МР “Хангал. улус”, Комис. по подгот. и проведению “Ысыаха Олонхо” ; [сост. П. Н. Харитонов-Ойку ; ред. В. В. Илларионов, д.филол.н.] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13711 
15. Хоруол Тумус / Администрация МО “Хангаласский улус”, Краеведческий музей им. Г. В. Ксенофонтова ; [составитель П. Н. Харитонов – Ойуку] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13776 

Айымньылара:

1. Бурҕаллай : оскуола алын кылааһын оҕолоругар https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13704
2. Бэлэх : [кыра саастаах оҕолорго хоһооннор] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13693
3. Современный якутский рассказ = Саха аныгы кэпсээнэ: антология https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/118154
4. Таллан Бүрэ : [биллиилээх поэт айымньыларын арыйыы] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/5761 
5. Тойон Арыы : хоһооннор https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13692
6. Хаар кыыс: хоһооннор https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13691
7. Хачыал: оҕолорго аналлаах поэма https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13695
8. Хоболоох суол : роман / Ойуку. Кн. 4: Туруулаһыы https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/9416
9. Хоболоох суол : роман. Кн. 2: Аҕа уонна уол : роман https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/5781
10. Хоболоох суол : роман. Кн. 3: Кэтэһиилээх кэм. https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/9415
11. Хоболоох суол: роман. Маҥнайгы чааһа https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/5964

Айымньыларын тылбаастара:

1. Бубенцы над Леной : [роман-эпопея : перевод с якутского]. Ч. 1: Одинокая сосна : роман https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13556 
2. Бубенцы над Леной : [роман-эпопея : перевод с якутского]. Ч. 2: Отец и сын : роман https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13558

Эбии көр:

1. П. Н. Харитонов-Ойуку “Олох модьоҕото”: буктрейлер. [видеозапись] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/92280
2. Тематическая коллекция “Харитонов Павел Николаевич – Ойуку”  https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/collections/2150