– Саха Өрөспүүбүлүкэтин, Эбээн Бытантай национальнай, Кэбээйи уонна Муома улуустарын Бочуоттаах олохтооҕо, М.К. Аммосов аатынан Судаарыстыбаннай Бириэмийэ лауреата, эбээн народнай суруйааччыта

Андрей Васильевич Кривошапкин алтынньы 17 күнүгэр 1940 с. Кэбээйи оройуонун Сэбээн Күөл сиригэр төрөөбүтэ. 

Аҕата эрдэ өлөн, ийэтэ оҕолорун соҕотоҕун иитэн, атахтарыгар туруорбут. Сэбээн Күөл, Саккырыыр оскуолаларыгар ситиһиилээхтик үөрэммитэ. Оскуолаҕа үөрэнэр сылларыгар дьону түмэр, сирдиир хаачыстыбалара биллибиттэрэ: пионер эрдэҕинэ — дружина сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ, үрдүкү кылаастарга — оскуолатын комсомолун тэрилтэтигэр секретарь, оскуола уонна бөһүөлэк олоҕор көхтөөхтүк кыттара.

Сэбээн Күөл оскуолатыгар үөрэнэ сылдьан, саха тылын бэйэтин тылын курдук баһылаабыта. Бу оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан, оччотооҕу кэмҥэ эдэр суруйааччы, начальнай кылаас учууталын Платон Ламутскайы кытта билсибитэ. Ити кэмтэн литература эйгэтигэр тардыһар буолбут. Саккырыыр оскуолатыгар үөрэнэ сылдьан, бастакы хоһооннорун, кыра кэпсээннэри суруйарга холоммута. Доҕорун Вася Кейметиновтыын суругунан Василий Дмитриевич Лебедевы кытта билсибиттэр. Суруктарыгар суруйааччы идэтин баһылыылларыгар сүбэ-ама көрдөөбүттэр. В. Д. Лебедев оҕолорго төрөөбүт тылларын, эбээн фольклорун таһыччы билиэхтээхтэрин, үөрэтиэхтээхтэрин, бары өттүттэн дэгиттэр билиилээх дьон буолуохтаахтарын туһунан ыйбыт-алҕаабыт. Учуонай суруга, сүбэлэрэ, уолаттар инники дьылҕаларыгар улахан сабыдыалланан, сирдьит буолан, кинилэри биллиилээх суруйааччы буолалларыгар түстээбит

Кини үлэтин суолун төрөөбүт дэриэбинэтигэр эбээн тылын учууталын идэтиттэн саҕалаабыта. Онтон А.И. Герцен аатынан Ленинградтааҕы государственнай педагогическай институкка үөрэммитэ. Институту ситиһиилээхтик бүтэрэн баран өр кэмҥэ норуот үөрэҕириитин, советскай уонна партийнай салалта эйгэтигэр үлэлээбитэ.Хоту дойду дьонугар көмөлөһөр улахан баҕалаах Андрей Васильевич политикаҕа кэлбитэ. Кини биир кэмҥэ икки үрдүкү уорган — РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин уонна Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин народнай депутатынан талыллыбыт Хотугу сир төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах норуоттарын соҕотох бэрэстэбиитэлэ буолбута.

60-с сыллар саҕаланыыларыгар Андрей Кривошапкин республика периодическай бэчээтигэр бастакы суруйуулара тахсыбыттара. Хара маҥнайгыттан, хотугу национальнай колориттаах “кривошапкинскай истиллээх” туспа буочардаах суруйааччы буолара биллибитэ, төрөөбүт дойдутун, кини тыйыс хатыламмат кэрэтин, Хотугу Сир хорсун-хоодуот дьонун туһунан кистэлэҥ ис санааларын хайдах баарынан ааҕааччыга тиэрдэр дьоҕура чаҕылхайдык көстүбүтэ. 

1962 сылтан саҕалаан оҕолорго анаан суруйар буолбута. Бастакы эбээн оҕолоругар аналлаах «Опо» диэн кинигэтэ 1969 сыллаахха күн сирин көрбүтэ. Онтон ыла оҕо суруйааччытын быһыытынан төрөөбүт, саха, нуучча тылларынан үгүс кинигэтэ тахсыбыттара: «Про олененка и крутого барана» (1975), «Мои друзья — оленеводы» (1980), «Мой олененок» (1982), «Сын Чиктикана» (1988) о. д. а. Оҕолорго аналлаах айымньылара көрүдьүөстээх, кэрэхсэбиллээх ис хоһоонноохтор, оҕо майгытын, оҕо олоҕу көрүүтүн уратыларын толору арыйаллар.

“Оҕо сааһым табалара”, “Дьылҕам кытыла”, “Уйамканнар хоту бараллар”, “Үрүҥ суол”, ” Көмүс таба” уо.д.а сэһэннэрин, романнарын ааҕааччылар сөбүлээбиттэрэ. “Оҕо сааһым Табалара” сэһэнин иһин Андрей Васильевич Эрилик Эристиин аатынан республикатааҕы бириэмийэҕэ тиксибитэ.

2000 с. “Кочевье длинною в жизни”диэн романа тахсыбыта. А.В. Кривошапкин аҕыйах ахсааннаах норуоттар духуобунай сайдыыларын кыһалҕаларын быһаарыыга араас былааннаах үлэни ыытар, кинилэр куоластарын былаас структураларыгар тиэрдэр, Саха сирин төрүт олохтоох норуоттарын тилиннэрии государственнай политикатын оҥорууга кыттар, Саха сирин хотугу норуоттарын ассоциациятын тэрийсибитэ. Кини — Саха Республикатын журналистарын Союһун бириэмийэтин лауреата, Саха Республикатын үөрэҕириитин туйгуна.

2000 с. А. В. Кривошапкин социологическай наука кандидатын научнай степенигэр диссертациятын көмүскээбитэ. Хотугу Форум Академиятын чилиэнэ.

Үлэлэрэ:

1. “О, мин эвен куттаах ырыаларым”: (В. Д. Лебедев туhунан документальной ахтыы-сэhэн https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3476
2. The indigenous peoples in the North: is there a way out? https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/9842
3. Везущий на себе: слово о Владимире Увачане https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3430
4. Великий патриот Севера https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/8740
5. Во имя человека: записки народного депутата Якутии https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3435
6. Дмитрий Пухов и его время: страницы биографии https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3406
7. Долг народов Севера – идти в ногу со временем: Выступления. Статьи. Интервью https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/10612
8. Дорога на Себян https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/4077
9. Духовность – основа благополучия и жизнестойкости народов Севера: доклад А. В. Кривошапкина на заседании Координационного Совета АКМНС РС(Я) 11 июля 2002 г. в г. Якутске https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3386
10. Живи, мой Север: Статьи, выступления, интервью, эссе https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3408
11. Истоки и современность эвенской литературы: в помощь учителям литературы и национальной культуры https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/47757
12. Клятва солдата: рассказ о боевом пути активного участника Великой Отечественной войны 1941-1945 гг. Михаила Евстафьевича Сивцева https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3407
13. Коренные народы Севера: есть ли выход из тупика?: сборник статей “Голос Арктики” https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3387
14. Кочевье длиною в жизнь: роман https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3388
15. Литературное чтение: учебное пособие на эвенском языке для 4 класса общеобразовательных учреждений https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3399
16. Люди Себяна https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/7687 
17. Нюргун Боотур говорит по-эвенски: некоторые штрихи к портрету брата https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/87
18. О Крайнем Севере моем…: рассказы для младших школьников (на ламунхинском говоре западного наречия эвенского языка) https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3397
19. О задачах по дальнейшей активизации деятельности этнических Ассоциаций коренных малочисленных народов Севера Республики Саха (Якутия): доклад А. В. Кривошапкина на заседании Координационного Совета АКМНС РС(Я) 17 мая 2002 г. в г. Якутске https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3385
20. Охотник Тормита: повесть в рассказах https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3402
21. Расскажу о друге… : [о заместителе Председателя Верховного Совета Республики Саха ( Якутия) Е. М. Ларионове] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3423
22. Север, боль моя : Ст., интервью, выступления https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3389 
23. Сила народов Севера – в их высокой духовности : [сборник] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/2682
24. Солнышко: книга для дополнительного чтения в 1-2-м классах эвенских школ https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3401
25. Социокультурное развитие малочисленных народов Севера России (на материалах эвенского этноса): автореферат диссертации https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/4272
26. Уямкан көен = Рога уямкана: книга для дополнительного чтения учащихся начальной школы https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3400
27. Хрупкий лед доверия: [дневник, 6 августа 1997 г. – 1 января 2001 г.] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3396
28. Человек со светлой душой: очерк https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3395
29. Школа жизни https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3409 
30. Эвенский язык: учебник и книга для чтения для 3-го класса https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3394
31. Эвенский язык: учебник и книга для чтения для 4 класса https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3393
32. Эвены https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/153
33. асправа: [дневниковые записи народного депутата России в 1990-1993 гг.] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3434

Айымньылара:

1. Аал уотум иннигэр: хоһооннор https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/7090
2. Ангелы снежных гор: рассказы, повести https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/9162
3. Балдадяку бугу: [стихи] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3415 
4. Балдача төрэму – би эҥив, би дюлу: эвэды хупкучэк куҥалдун https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/10571
5. Бии гяялбу – оралчимҥал https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/134 
6. Бини – ач мудна хөвнэк: роман https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/47974 
7. Бини – ач тамна несэт https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/10604
8. Дорогой правды: поэма https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/7092
9. Дьылҕам кытыла: роман. Кн. 2. Хаардаах чыпчааллар: “Дьылҕам кытыла” роман иккис кинигэтэ https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3380
10. Земля предков: стихи https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3392
11. Иҥэнь бугу мухонни https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/9163
12. Иҥэнь төр икэлни: дентур https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/162 
13. Кривошапкин, Андрей Васильевич. Дьылҕам кытыла : роман https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/180
14. Көмүс таба: роман. Кн. 1. https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3383
15. Көс олох уһун суола: [автобиографическай роман] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3377
16. Лебедев, Василий Дмитриевич. Икэ эҥин : стихи, поэмы https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3450
17. Мир эвена: этнографическая поэма https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/112 
18. Мой олененок: рассказы https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3405
19. Муома сис хайата: роман https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/4075 
20. Окорокова, Варвара Борисовна. Сияние полярных огней https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/8765
21. Оленевод с большой буквы https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/2668 
22. Оленные люди : роман https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/8754 
23. Опо https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3391
24. Оҕо сааһым табалара: сэһэннэр https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3382
25. Под сенью Полярной звезды https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/32552
26. Поездка к оленям: рассказы для младшего школьного возраста https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3404 
27. Саллаат андаҕара: сэһэн, очеркалар https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3429 
28. Священный олень: этнографические поэмы https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3384 
29. Сказ о младшем брате: [очерк] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3403
30. Снежная лирика: стихотворения https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3428
31. Сын Чиктикана: рассказы https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3390 
32. Таҥньалкачан орйакан, көөйэлкэчэн уйамкан: (дьугулитэн көчукэрду куҥалду тээлэҥэл) https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3375 
33. Тилкын : [дектур, поэма] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3374
34. Тосапчан https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/151
35. Удьуор булчуттар сиэннэрэ: [орто саастаах о5олорго аналлаах кэпсээннэр] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3381 
36. Ураник : тэлэӈ https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/29946 
37. Хаардаах хайаларым аанньаллара: [кэпсээннэр] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3379
38. Хара тыа хаһаайына: [тэттик кэпсээннэртэн сэһэн] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3376
39. Я – Севера сын https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/13035
40. Өбүгэм сирэ: хоһооннор https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3378 
41. Өкэнми навта https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/3398 

Аудио:

1. Стихи, рассказы: [аудиозапись] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/82250
2. Удьуор булчуттар сиэннэрэ: [орто саастаах оҕолорго аналлаах кэпсээннэр] https://kids.nlrs.ru/andrey-krivoshein-hereditary-hunters/
3. Хуркаткит суруга : [аудиокэпсээн] https://kids.nlrs.ru/krivoshapkin-andrej-vasilevich-khurkatkit-suruga-audiokepseen/ 

Эбии көр:

1. 100 интервью о будущем Якутии: Андрей Кривошапкин: [видеозапись] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/70945 
2. Автобиографический рассказ Андрея Кривошапкина: [видеозапись] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/119850 
3. Виртуальная выставка “Андрей Васильевич Кривошапкин” https://old.nlrs.ru/exhibitions/krivoshapkin/index.php 
4. Тематическай коллекция “Кривошапкин Андрей Васильевич”  https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/collections/1610