Сыала-соруга: 1. Кыыс оҕону иитиигэ ийэ оруолун көрдөрүү.
- Ийэ уонна кыыс чугасыһыылара күннээҕи олохтон тахсар суолтатын арыйыы.
- Ийэ киһиэхэ ытыктабыл, махтал, үчүгэй сыһыан бөҕөргүүрүгэр олук ууруу. Ийэнэн киэн туттунууну үөскэтии.
Ирдэниллэр: Түһлбэлэртэн үс кыыс, үс ийэ (алын cүһүөx оскуолаҕа үөрэнэр кыыс ийэтинээн, орто cүһүөx кылааска үөрэнэр кыыс ийэтинээн, үрдүкү кылаас кыыһа ийэтинээн) кыттара, музыкальнай номердар.
Оформления: “Мин ийэм” — оҕолор уруһуйдарын выставката, “Ийэ нарын илиитэ” ийэлэр оҥоһуктарын выставката (иис, баайыы, макраме, вышивка, араас паннолар о.д.а.)
Ыытааччы: Утуе кунунэн, манна мустубут кун-кубэй ийэлэр, эйэҕэс эбээлэр, оҕолор, ыччаттар, нэһилиэк бары олохтоохторо! Бука барыгытын саамай истиҥ иэйиини уескэтэр бырааЬынньыгынан, Ийэлэр куннэринэн эҕэрдэлээн туран, бугуҥҥу дьоро киэһэбитин саҕалыырбытын көҥүллээн. Эн-ийэҕин, кун тэҥэҕин,
Эргийэр кииннээх сирим Эриэккэс киһитэҕин…
Ийэ — сир саамай кунду киЬитин чиэстээн, бочуоттаан Республикабытыгар 1993 сыл алтынньытыттан, сыллата бу ый yhyc баскыһыанньатыгар Ийэ кунун бырааһынньыга бэлиэтэнэр буолбута.
Бугун биЬиги манна мустан кунду дьоммутун, кун-кубэй ийэлэри, эйэҕэс эбээлэри бу сылаас сымнаҕас санааны угуттуур утуе кун ууммутунэн эҕэрдэлээн этиэҕин, ырыа, уҥкуу бэлэхтиэҕин!
Бу дьоро киэЬэни тупсара, эһигини уердэ, сехтере, элбэҕи кэпсии, кердере кэллилэр туелбэ-туелбэ аайыттан ийэлэр уонна кыргыттар. Саҕалыаҕын “Ийэбиниин бииргэ…” диэн ааттаабыт бырааЬынньыкпытын.
– муз. эҕэрдэ
БырааЬынньыктыы киэргэммит залбыт тулатын керуеҕун. Эһиги болҕомтоҕутугар оҕолорбут уруЬуйдарын выставката. Оҕолор хайдах курдук ийэлэрин таптыылларын, ийэлэринэн киэн тутталларын бу уруЬуйдартан керен итэҕэйэбит, ис сурэхтэн уерэбит.
“Ийэ нарын илиитэ” выставкаҕа ийэлэр оноһуктара: нарын илиилэр тикпит таҥастара, оһуордаан аспыт киэргэллэрэ, араас оноһуктар тэлгэммиттэр.
Ийэбиниин мин бииргэ
Оноробут үгүhү,
Саҥаны айаммыт
Соһуйабыт, уерэбит.
Ийэм нарын илиитинэн
Аспыт кэрэ оЬуордара
Уһуйаллар – угуйаллар
Миигин алыптыыр эбиттэр.
-муз. эҕэрдэ.
Ийэ уонна кыыс… Бу икки нарын тылга этиллэр эбит кун сирин ырааһа, нарына, кэрэтэ, дьиктитэ.
Билигин сценаҕа ынырабыт бугунну бырааһынньыкпыт бастакы кыттааччыларын: кырачаан кыргыттары уонна кинилэр ийэлэрин. Эһиги иннигитигэр кырачаан кыргыттарын суһуохтарын араастаан тупсаран, сатабыллыыхтык ерен, киэргэтэн, кердере сиэтэн тахсаллар ийэлэр. (ааттарын этиэххэ сеп)
Кыргыттар ийэлэрин кытта сиэттиһэн тахсан хааман көрдөрөллөр. Бары тахсан турбуттарын кэннэ кыргыттартан интервью ылабыт.
- Сарсыарда оскуолаҕа бараргар баттаххын өрөрөгөр төһө бириэмэ барарый?
- Эн баттаххын бэйэц өрүнэҕин дуо?
- Эн санааҕар баттахха туттарыллар араас дьэрэкээн заколкалары бэйэ оноруон сөп дуо?
- Ийэҕэр саамай тугу баҕараҕын?
Билигин бу сценаҕа турааччылар залга олорор ийэлэртэн саамай кэрэ прическалаах уонна саамай уһун баттахтаах ийэни талан манна таһаарыахтара, анал приз туттарыахпыт.
муз. эҕэрдэ.
Ийэм миигин киэргэтэр,
Танас тигэр, симэх симиир.
Билигин сценаҕа 5-8 кылаас кыргыттара ийэлэрэ тикпит танастарын, оҥорбут оҥоһуктарын модатын кэтэн, хааман көрдөрүөхтэрэ. Дохсун ытыс тыаһынан көрсүөҕүҥ кыргыттарбытын.
Кыргыттар хааман тахсан мода көрдөрөллөр. Бары тахсан турбуттарын кэннэ ыйытыылары биэрэбит.
- Эн ийэн сөбүлүүр дъүһүнэ? Онтон эн санааҕар киниэхэ ханнык дьүһүн барсарый?
- Ийэҕин кытта иистэнээччигин дуо?
- Мода журналларын бииргэ олорон көрөөччүгүт дуо?
- Эн аптааҕын буоллар ийэҕэр тугу бэлэхтиэҥ этэй?
Кыргыттарга баһыыбалыыбыт уонна эһиэхэ, эһиги ийэлэргитигэр анаан муз. эҕэрдэ.
Ийэлэр, дьиктигит даҕаны! —
Үүнэргэ-сайдарга баҕаҕыт Кынаттыыр оҕону, эдэри Дьулуурга, сайдарга, үүнэргэ.
Ханнык баҕарар бырааһынньык, үөрүү, көрсүһүү минньигэс астаах остуола суох буолбат. Онно саамай түбүгүрэр, долгуйар, дьонун үөрдэргэ баҕарар ийэ. Онтон киниэхэ илии-атах буолан илин-кэлин түсүһэн, тэбис тэҥҥэ сүүрэр-көтөр, астара минньигэс буоларыгар ийэлиин долгуйар ыал улахан кыыһа, ийэ-aҕa эрэлэ.
Билигин эһиэхэ ас арааһын ийэлэриниин сүбэлэһэн астаан аҕалбыттарын көрдөрүөхтэрэ оскуола үрдүкү кылааһын кыргыттара.
Үрдүкү кылаас кыргыттара дьиэлэригэр астаан аҕалбыт блюдаларын тутан тахсан көрдөрөллөр, бэлэмнэммит остуолга уураллар. Блюдаларын билиһиннэрэллэр.
- Эн ийэҥ астыырыттан саамай сөбүлүүрүн, кэтэһэрин?
- Ийэц сөбүлүүр блюдата.
- Тыа ыалын сарсыардааҥҥы аһылыгар ийэ ханнык үрүҥ аһы бэлэмниирий?
- Күннээҕи ас астааһыныгар эн көмөҥ?
Кыргыттарга уонна ийэлэргэ улахан махталбытын тиэрдэбит уонна эһиги дьиэ кэргэн итии чэйдээх, минньигэс астаах остуол тула элбэхтэ мустан иллээхтик кэпсэтэ, үөрэ-көтө дьоллоохтук олорун диэн, баҕа санаабытын этэбит.
- муз. эҕэрдэ.
Ийэ — сир үрдүгэр күндү тыл
Ийэ — күҥҥэ тэҥнээх күндү тыл
Ийэ сүрэҕи минньитэр күндү тыл,
Амарах, истин иһирэх тыл.
Олус да баҕарар буоллаҕым
Үлэһит үтүөтэ буоламмын,
Ийэм миигининэн киэн туттар
Эйэҕэс мичээрин көрүөхпун.
Олус да баҕарар буоллаҕым
Ийэккэм баттаҕын тарыахпын,
Сылайар-элэйэр күнүгэр
Нарын ырыабын ыллыахпын.
Харыстаан, ийэни, оҕолоор.
Кини нап-нарын дууһатын,
Кини эһиги тускутугар
Олорор олоҕун сыратын.
- муз. эҕэрдэ.
Манан Ийэ күнүгэр аналлаах бырааһынньыкпыт бастакы чааһын түмүктүүбүт. Кунду ийэлэргэ, эйэҕэс эбээлэргэ ыраас халлааны, күн сирин бары кэрэтин, оҕолоргут тапталларыгар уйдаран дьоллоохтук, уһуннук олороргутугар!
Мантан киэһэ маассабай оонньуулар, баянынан, аныгы да музыканан үнкүүлэр. Баһаалыста дуоһуйа сынньанын.
Сценарийы суруйда Аммосова А.В.
Сылаҥнааҕы 12 №-дээх филиал сэбиэдиссэйэ
Чурапчытааҕы кииннэммит библиотечнай ситим