(19.02.1911—12.06.1949)
– саха бэйиэтэ
Федот Григорьевич Винокуров-Даадар 1911 сыллаахха Томпо улууһугар Кириэс – Халдьаайы сиригэр төрөөбүтэ. 1920 сыллаахха Кириэс-Халдьаайы оскуолатыгар үөрэнэ киирбитэ. Даадар 7 кылааһы бүтэрээт нэһилиэгэр суруксуттаабыта. Ол кэнниттэн, Дьокуускайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын техникумун бүтэрбитэ.
1931 сыллаахха «Кыым» хаһыат эппиэттиир секретарынан үлэлээбитэ. 1936 сыллаахха П.А. Ойуунускай мэктиэлээбининэн Саха сирин Суруйааччыларын союһугар үлэлээбит. Даадар Платон Ойуунускайдыын бэрт чугастык доҕордоспуттара, бииргэ үлэлээбиттэрэ – Саха театрыгар, научнай библиотекаҕа, кинигэ издательствотыгар бииргэ үлэ-хамнас үөһүгэр сылдьыбыттара.
1938 сылтан репрессия ыар тыына саҕаламмыта, ити ыарахан кэм Даадары эмиэ хаарыйбыта. П. Ойуунускайы көмүскэспитин иһин Дьокуускай түрмэтигэр сытыарбыттар, ол эрээри, буруйа кыайан дакаастамматах. Доруобуйата төрүкүттэн да мөлтөх буолан, хаайыыттан улаханнык хотторон тахсыбыт.
Куоракка үлэлэппэккэ Горнай улууһугар учууталлата ыыппыттар.
Федор Григорьевич Винокуров-Даадар 1942-1945 сыллардаахха Маҕаны нэһилиэгэр Таатай диэн Бордуолаах түөрт кылаастаах оскуолатыгар үлэлээбит. 1945 сыллаахха элбэхтик туруорсан, сыралаһан 17 миэстэлээх интернаты астарбыт. Үөрэппит оҕолоро ахталларынан, Даадар ортону үрдүнэн уҥуохтаах, нууччалыы собус томтоҕор муруннаах, хара бараан уһун сирэйдээх, улахан баҕайы дорҕоонноох саҥалаах, турбут-олорбут, сытыы киһи эбит.
Улуу Ойуунускай истиҥ табаарыһа эбит. Кини П.А. Ойуунускайы кытта улэ үөһугэр сылдьан, аан бастаан Саха сирин Суруйааччыларын союһун тэрийсибит.
1949 сыллаахха бэс ыйыгар доруобуйатынан улаханнык мөлтөөн Дьокуускайга төннүбүт. Поэт Ф.Г. Винокуров-Даадар күн сиригэр баара- суоҕа отут аҕыс эрэ сыл олорбут, 1949 сыллаахха өлбүт.
Даадар айар үлэтин туһунан кэпсээтэххэ, 1930 сыллартан суруйан барбыт. Оҕо литературатын историятыгар кыра да буоллар эмиэ бэлиэ суолу эмиэ хаалларбыта. Отутус сылларга олох букатыннаахтык уларыйар, норуот социалистическай обществоны тутар. Ленин тэрийбит пионерскай тэрилтэтэ бөҕөргүүр, ыччат бастаан иһэр араҥата пионерга көхтөөхтүк киирэрэ кэмэ этэ. Ити кэмҥэ үүнэн испит эдэр поэт Даадар пионердар тустарынан кэпсиир хоһооннорун 1933 сылтан хаһыаттарга утум-ситим бэчээттэппитэ. Оннук айымньыларынан буолаллар: “Ийээ, лүөччүк оҕоҥ дьолугар”, “Оҕолорго”, “Лааҕыры көрөн туран”, “Пионер үлэтигэр” уо.д.а. «Өлүүнү кыайбыт», «Улуу саһарҕа» диэн поэмалары айбыта. Кини хоһоонноро «Кыһыл ыллык» сурунаалга, «Кыым», «Эдэр бассабыык», «Бэлэм буол» хаһыаттарга бэчээттэммиттэр: «Мин ыллыам», «Ол хонуктар суохтар», «Кэрэтиэн хотугу сирим», «Оҕоҥ туһугар», «Үрүйэ», «Тэҥ пааралар». Даадар драма жанрыгар күүһүн эмиэ холонон көрбүтэ биллэр. Хомойуох иһин, суруйааччы архыыба сороҕо сүтэн-оһон, чуолкайдаммакка сорох айымньылар рукопистара ханна бааллара ситэ биллибэт.
Тыыннааҕар бэчээттэммит айымньылара, кэлин, 1967 сыллаахха «Саха поэзиятын антологиятыгар» киирбиттэрэ. «Үрүйэ» хоһооно 2000 сыллаах сахалыы оскуола программатыгар 10-с кылаас учебнигар киирбитэ.
Федот Григорьевич Винокуров-Даадар кылгас олоҕо чаҕылхай этэ, сулус курдук умайан, тырымнаан баран биирдэ мэлис гыммыт.
Айымньылара:
- Маҥнайгы хардыы : (1932-1933 с. с.) : [хоһооннор] https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/28113
- Ыра санаа кыната: хоһооннор, поэма https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/41420
- Uus-uran literatuura: Саха сиринээҕи собиэтскэй суруйааччылар сойуустарын сборнига https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/26510
- Кырасдааныскай сэрии: саха уус-уран литерэтиирэтин усбуорунньуга https://new.nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/35959
Эбии көр:
- Ыра санаа кынаттаах (Ф.Г. Винокуров-Даадар төрөөбүтэ 110 сыла) https://tompolibs.ru/yra-sanaa-kynattaah/
